Çin’den İran uyarısı: Orta Doğu’da yeni bir krizi tetikleyebilir

Çin, İran’ın nükleer programında yaşanan çıkmazın Orta Doğu’da yeni bir güvenlik krizine yol açabileceği uyarısında bulundu. Pekin, Rusya ile birlikte Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyine (BMGK) sunduğu ve İran’a yönelik “snapback” yaptırımlarını durdurmayı amaçlayan karar tasarısının veto edilmesinin ardından sert bir açıklama yaptı.

BM Daimi Temsilci Yardımcısı Gıng Şuang, yaptığı yazılı açıklamada İsrail’in Gazze’ye yönelik saldırılarına ve bölgedeki istikrarsızlığa atıfta bulunarak, “İran’ın nükleer sorununun çözümsüzlüğe girmesi, yeni bir bölgesel krizi tetikleyebilir. Bu, uluslararası toplumun ortak çıkarlarına hizmet etmeyecektir.” dedi.

DİPLOMASİ VE İTİDAL ÇAĞRISI

Gıng, BMGK’deki oylamada tasarının reddedilmesini “esef verici” olarak nitelendirerek, diplomasinin ve müzakerelerin İran’ın nükleer sorununa tek uygun çözüm yolu olduğunu vurguladı.

“Durum kritik ve acil bir aşamaya geldi” diyen Çinli diplomat, tüm taraflara sakin ve itidalli davranma, diyalogu sürdürme ve gerilimi tırmandırmama çağrısı yaptı.

ABD VE AVRUPA’YA ELEŞTİRİ

Gıng Şuang, açıklamasında ABD’yi İran’la görüşmelere dönme çağrılarına yanıt vermeye ve “İran’a yeni askeri saldırılar düzenlemeyeceğine dair açık taahhütte bulunmaya” davet etti.

Avrupa ülkelerine de seslenen Gıng, “İran’a yönelik yaptırım ve baskı politikalarından vazgeçin” mesajı verdi.

“SNAPBACK” GERGİNLİĞİ

Çin ve Rusya, 26 Eylül’de BMGK’ye İran’a yönelik “snapback” mekanizmasının devreye sokulmasını durdurmak için bir karar tasarısı sunmuştu. Ancak tasarı, ABD, İngiltere, Fransa ve Almanya’nın da aralarında bulunduğu 9 ülkenin oylarıyla reddedildi; sadece Çin, Rusya, Pakistan ve Cezayir lehte oy kullandı.

İngiltere, Fransa ve Almanya, ABD’nin 2018’de tek taraflı olarak çekildiği 2015 nükleer anlaşmasının (JCPOA) ihlali gerekçesiyle İran’a BM yaptırımlarını otomatik olarak geri getirebilecek “snapback” mekanizmasını devreye sokmak için 28 Ağustos’ta bildirimde bulunmuştu.

YAPTIRIMLAR GERİ GELEBİLİR

Mekanizma devreye girerse, 2006-2010 arasında alınan BM kararlarındaki yaptırımlar yeniden uygulanacak. Bunlar arasında:

İran’a silah ambargosunun geri gelmesi

Nükleer başlık taşıma kapasitesine sahip füze geliştirme yasağı

İranlı kişi ve kurumlara mali yaptırım ve seyahat kısıtlamaları

Çin’in uyarısı, nükleer anlaşmanın yeniden canlandırılmaması halinde bölgedeki istikrarsızlığın derinleşebileceğine işaret ediyor. Pekin, diplomatik çözüm için yeni girişimlerin acilen başlatılması gerektiğini savunuyor.